İnsan aqları boyunca Umumiy deklaratsiyanıñ 70-yıllığı munasebeti ile Ukraina Prezidentiniñ çıqışı

2018 senesi ilk qış (dekabr) ayı 03 künü Ukraina Prezidenti Petro Poroşenko ”İnsan aqları boyunca Umumiy deklaratsiyanıñ 70-yıllığı:  Ukraina içün kün tertibi” Forumında çıqışı esnasında 70 yıl evelsi zemaneviy dünyanıñ körünişini şekillendirgen tarihiy vaqia yüz bergenini qayd etti.

1948 senesi ilk qış ayı 10 künü Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş Assambleyası insan aqları boyunca Umumiy deklaratsiyanı qabul etti.  Ekinci cian cenki bitkeninden soñ daa çoq vaqıt keçmegen edi. O zaman insanlar cenk soñrası yañı dünyanı qurmağa başlağan ediler. Onıñ temeline insanlarnıñ ömürleri, teñlikleri ve serbestlikleri eñ büyük qıymetler olğanı ve halqara cemiyetten bu qıymetlerniñ qorçalavı içün işançlı vastalar qurmağa talap etilgeni qoyuldı. İnsanlarda söz ve fikir serbestligi olğan, olarnı qorqu ve ihtiyaçlardan azat etken düñyanı qurmağa kerek edi – işte, Deklaratsiyanıñ esas şiarı bu edi”, – dep qayd etti Prezident.

Devletimizniñ Başlığı Deklaratsiya içün rey berilgende Sovetler Birliginiñ eyeti tarafsız qalğanına diqqat çekti. ”Açlıqnen öldürüv, yani Golodomor – ukrain halqınıñ genotsidi, qırımtatar halqını sürgün etüv ve insaniyetke qarşı diger cinayetlerni yapqan imperiya ayrı insannıñ qıymetini maqsat etken ğayeni qabul etemedi”, – dep qayd etti Petro Poroşenko.

Prezident daa bir qaç sene evelsi insan aqları boyunca Umumiy deklaratsiyağa riayet etüv sarsılmaz olğanında, bu aqlarnı qorçalamaq içün halqara-uquqiy vastalar teşkil etilgeninde, BMT Havfsızlıq Şurası bozuluvlarınıñ ögüni alacağında emin olğanımıznı qayd etti.

”Yazıqlar olsun ki, aqiqatta öyle degil. XXI asırda BMT Havfsızlıq Şurasınıñ daimiy azası olğan devlet, RF Qırımnı ilhaq etti ve tecavüziy areketleri vastasınen Ukraina topraqlarınıñ  bir qısımını ilhaq etti. Rusiye işğali altında bulunğan bütün ukrain topraqlarında insan aqları boyunca Umumiy deklaratsiyanıñ şartları muntazam ve kütleviy şekilde bozula”, – dep qayd etti Petro Poroşenko.

Petro Poroşenko Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen Qırımdaki vaziyetke ayrıca diqqat etti. ”Qırımda insan aqları saasında vaziyetni qısqaca tasvirleycek olsaq, o topraqlarda qanunsızlıq, aqsızlıq ve arbiyleştirüv üküm sürmekte. Amma bu yerde daa bir cinayet yapılmaqta. Bütün qırımtatar halqı yoq etilmekte. İşğalci akimiyet Stalin yapamağan işni becermege, yani Meclisni ”aşırıcı teşkilât” olaraq adlandırıp, onıñ liderlerini yoq etmege, halqnıñ özgünligini yoq etip, Qırımnıñ tamır halqını rusiye ” iritüv qazanında” iritmege tırışa”, – dep qayd etti Prezident.

O, keçken sene ilk qış ayında BMT Baş Assambleyası işğal etilgen yarımadada insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında rezölütsiyanı qabul etkenini hatırlattı.  Petro Poroşenkonıñ teşebbüsi ile azırlanğan rezölütsiya leyhasına 70 memleket qol tutqan edi.

Ukraina Prezidenti öz çıqışında işğal etilgen Donbasstan bütün reinelerniñ ve qanunsız şekilde ilhaq etilgen Qırımda ve Rusiye apishanelerinde bulunğan bütün siyasiy mabuslarnıñ eñ yaqın vaqıtta Ukrainağa qaytarıluvı içün devletimiz qolundan kelgenini yapmağa devam etecegini qayd etti.

”Fursattan faydalanıp, bütün aq-uquq qorçalayıcı teşkilâtlarını, Ükümetlerni ve halqara teşkilâtlarnı işbu maqsatqa irişmek içün beraber çalışmağa çağıram”, – dep ayttı Petro Poroşenko.