“Qırım işğali: tınç eali arqasında işaretsiz, adsız saqlanğanlar” tedqiqatını taqdim etüv

2020 senesi qara qış (yanvar) ayı 29 künü ”Ukrinform” haber agentliginde “Qırım işğali: tınç eali arqasında işaretsiz, adsız saqlanğanlar” mevzusında tedqiqat taqdim etildi.

Tedqiqat bıltır taqdim etilip, Halqara cinaiy mahkemege (HCM) berilgen malümatlarğa esaslana, işbu vesiqalarda Qırımda 2014 senesi kiçik ay (fevral) – saban (mart) ayı devamında olıp keçken vaqialar, şu cümleden, Ukraina silâlı quvetlerine ait olğan arbiy obyektlerni RF SQ tarafından zapt etüv esnasında tınç ealiniñ ”canlı qalqan” olaraq işletilüvi tasvir etile.

”«Canlı qalqanlar» arbiy cinayet meselesi al-azırda pek müimdir, çünki HCM faaliyetinde böyle mesele daa rast kelmegen edi. Şu sebepten, Prokuror Ofisi tarafıdan doğru qararnıñ alınması içün işançlı deliller ketirilmeli edi. Böyle vaqialar bundan evel de yüz berse de, halqara silâlı davanıñ iştirakçileri olğan devletler tarafından degil de, silâlı teşkilâtlar tarafından işletile edi. Silâlı dava esnasında devletler seviyesinde böyle areketler yapılmay edi”, – dep qayd etti tedqiqatnıñ müellifi Anton Korınevıç.

Tedqiqat üç büyük bölükten ibarettir:

1 . ”Canlı qalqanlar” Qırımda Ukraina SQ ait olğan arbiy bölüklerni ve Ukrainağa ait olğan başğa obyektlerni, memuriy binalarnı qamaçavğa almaq, olarnı tosmenge tumaq ve zapt etmek maqsadınen arbiy ceetten üstün olmağa ıntılğan RF tarafından faal işletildi.

Bu bölükte esas mesele boyunca qararnıñ alınması müim edi: yerli sakin öz isteginen ”canlı qalqan” vazifesini becerdimi, yoqsa duşman bu adamlarnı öz maqsadlarda, arbiy üstünlik qazanmaq içün qullandımı.

  1. Ukraina SQ ait olğan arbiy bölüklerni ve memuriy binalarnı qamaçavğa almaq, tosmenge tutmaq ve zapt etmek maqsadınen sözde ”yeşil adamçıqlarnı”, yani urbaları üstünde olarnı tanıtacaq işaretler olmağan arbiylerni işletüv.
  2. Ukraina SQ ait olğan arbiy bölüklerni ve memuriy binalarnı qamaçavğa almaq, tosmenge tutmaq ve zapt etmek maqsadınen yapılğan hainlik ve raqipniñ arbiy işaretlerini ve urbalarını qullanuv. Bu cümleden, ukrain milis ve Ukraina SQ arbiy-deñiz quvetlerine ait olğan urbalarnı qullanuvnen bağlı bir qaç vaqia qayd etildi.

Tediqatnıñ esas noqtaları:

  1. Qırım MC ve Aqyar şeerini işğal etüv esnasında ”canlı qalqan” şekilinde arbiy cinayet yüz berdi. Arbiy üstünlik qazanmaq maqsadınen RF yerli sakinlerni aselet işletti.
  2. ”Yeşil adamçıqlarnı” işletüv de halqara gumanitar uquqnı bozğan ve bu sebepten yasaq etilgen cenk usulı sayılmaqta.
  3. Yarımadanı qanunsız alda ilhaq etmege tırışqan duşman haince areket etti.
  4. Elbette, Qırımdaki silâlı tecavüz esasında RF tarafından işletilgen cenk usulları yañılıq degildir. Amma olar devletlerara halqara silâlı davalar esasında işletilmey. Bunı istilâcı devlet tarafından yapılğan halqara arbiy cinayet olaraq tanımaq mümkün.

Al-azırda HCM Prokurorı Ofisi Qırım işğali esasında mütenasip ”canlı qalqan” arbiy cinayet yapılğanına dair malümatlarnı talil ete. Tedqiqat esnasında toplanğan analitik malümatlar ve isbatlar ukrain uquq qorçalayıcı ve aq qorçalayıcı teşkilâtlar tarafından halqara mahkemelerde faal sürette işletile.

Tedqiqatta İnsan aqları boyunca Ukraina-Helsinki Birligi ve İnsan aqları boyunca regional merkezi tarafından 2017-2019 seneleri devamında yapılğan nezaret etüv ziyaretleriniñ neticeleri, şaatlarnen sübetler ve video şekilinde malümatlar işletildi. Amma delillerniñ episi analitik tedqiqatqa kirmedi, çünki olarnıñ bir qısımı gizlidir.