Qırımda rusiye istilâsı boyunca AHİT Parlament Assambleyasınıñ yañı rezölütsiyası

2018 senesi oraq ayı (iyül) 11 künü, istilâcı devletniñ eyeti tarafından yapılğan pis areketlerge baqmadan, AHİT Parlament Assambleyasınıñ Berlindeki yigirmi yedinci sessiyasında ‘‘Ukrainanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde insan aqlarınıñ ve esas serbestlikleriniñ bozuluvı’’ aqqında rezölütsiya reylerniñ çoqluğı ile qabul etildi.

Rezötütsiyada AHİT PA Rusiye tarafından Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ işğal etilüvini qattı sürette takbih ete ve işğalci devletni bir kere daa ilhaq teşebbüsini lâğu etmege, Rusiye Federatsiyanıñ Ukrainağa qarşı tecavüzini toqtatmağa ve BMT Nizamnamesi, yekünleyici Helsinki aktı, halqara uquqnıñ başqa şart ve esasları boyunca Rusiyeniñ mecburiyetlerine ve AHİT çerçivesinde esaslarğa ve mecburiyetlerge tolusınen riayet etmege çağıra.

AHİT PA öz rezölütsiyasında işğalci akimiyet tarafından vaqtınca işğal etilgen Qırımnıñ sakinlerine, bu cümleden qırımtatarlarğa, etnik ukrainalılarğa ve başqa etnik ve diniy gruppalarğa mensüp olğan şahıslarğa nisbeten qanunnıñ bozuluvını, ayrımcılıqnı, suistimalnı takbih ete. Parlament Assambleyası öz rezölütsiyasında işğal etilgen Qırımda qanunsız şekilde rusiye qanunlarınıñ, adliyesiniñ ve memuriyetiniñ yürsetilüvini takbih ete ve halqara uquq boyunca mecburiyetlerge esaslanıp, Qırımda işğalden evel işlegen qanunlarğa riayet etmekni talap ete.

AHİT PA öz rezölütsiyasında Qırımnı işğal etip, al-azırda öz nezareti altında tutqan devlet olğan Rusiyeni halqara uquqnıñ bütün mütenasip şartlarını yerine ketirip, kimseni asılı, dini ya da inançı boyunca ayrımadan, bütün şahıslarnıñ aq-uquqlarını ğayrıdan tiklemege, medeniy ve diniy müessiselerni, matbuat vastalarnı cemaat ve uquq qorçalayıcı teşkilâtlarını yasaq etüvi aqqında qararlarını lâğu etmege ve Qırımdaki etnik cemiyetlerge mensüp olğan şahıslarnıñ, bu cümleden ukrainalılarnıñ ve qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını, bu cümleden, öz-özüni idare etüv ve medeniy teşkilâtlarda iştirak etüv imkânlarını ğayrıdan tiklemege içağıra.

Rezölütsiyada Rusiye ukrain tilini ve ukrain tilinde tasilniñ yoq etüvini toqtatmağa, ukrain mensübiyetiniñ diniy, medeniy ve başqa numayış etüvlerniñ sıñırlanuvını ve boğuvını toqtatmağa, qırımtatar ve ukrain tillerinde tasil imkânlarını yaratmağa çağırıla. Rezölütsiyada işğalci devletten Qırımtatar Milliy Meclisini aşırıcı teşkilât olaraq tanığan ve onıñ faaliyetini yasaq etken qararnı, Meclisniñ yolbaşçılarına Qırımğa kelmekni yasaq etken qararnı deral lâğu etmege, qırımtatar halqınıñ temsilci organlarını, bu cümleden, Qurultay ile Meclisni saqlamaq niyetlerine toqunmamağa çağıra.

Rezölütsiyada Rusiye mustaqil jurnalistler, uquq qorçalayıcılar ve imayeciler içün Qırımda havfsız ve oñaytlı şaraitler yaratmağa, muim sebep olmadan olarnıñ faaliyetlerine qarışmamağa, Qırım sakinlerini RF-nıñ arbiy ya da yardımcı quvetlerinde hızmet etüvge, bu cümleden basqı ya da propaganda vastasınen zorlamamağa, yarımadanıñ qanunsız alda işğal etilmesine qarşı çıqqan Qırım sakinleriniñ qanunsız takip etüvni ve yaqalanmalarını toqtatmağa çağırıla.

 

 

 

 

AHİT PA öz rezölütsiyasında RF-nı Qırımda insan aqlarını bozuv, bu cümleden, qıynav, hırsızlav ve zorbalıqnen ğayıp oluv adiselerniñ acele, obyektiv ve semereli tedqiqatlarnı keçirmege, işğal etilgen Qırımda Rusiye Federatsiyanıñ qanunlarını işletmemege, halqara uquqnı bozıp, Qırımnıñ sakinlerine zorbalıqnen rusiye vatandaşlığını aldırmamağa ve rusiye pasportları olmağan ukrain vatandaşlarını Qırımdan zorbalıqnen sürgün etüvni toqtatmağa çağıra.

Rezölütsiya ile Rusiye azatlıqtan marum etüv yerlerde, ya da içtimaiy vasiylik altında bulunğan şahıslarnı, bu cümleden, balalarnı Qırımdan Rusiye Federatsiyasına ya da istilâcı devletniñ nezareti altında bulunğan başqa topraqlarğa köçürmemege çağırıla. Bundan da ğayrı, rezölütsiyada deral ve iç bir türlü şart qoyulmadan qırım faalleri Oleg Sentsovnı, Oleksandr Kolçenkonı, Oleksiy Çerniyni, Remzi Memetovnı, Seyran Saliyevni, Volodımır Baluhnı, Oleksandr Kostenkonı, Muslim Aliyevni, Emir-Usein Kukunı, Vadim Siruknı, Arsen Cepparovnı, Refat Alimovnı ve işğal etilgen Qırımnıñ sözde akimiyeti tarafından qanunsız şekilde yaqalanğan ya da sahte qabaatlavlar esasında maküm etilgen diger Ukraina vatandaşlarını azat etmek talabı bulunmaqta.

Rezölütsiyada işğalci devletten rusiye topraqlarından ealini Qırımğa köçürüv vastasınen yarımadada demografik vaziyetni deñiştirmemek, Qırımdaki diniy cemiyetlerge nisbeten çeşit türlü qorqutuv, başqı, ayrımcılıq ve taqip etüv şekillerini toqtatmaq ve bütün insanlarnıñ, bu cümleden, milliy azınlıq sayılğan şahıslarnıñ aqlarına mütenasip halqara standartlarğa binaen riaet etmek talap etile. Bu halqara vesiqa RF-dan Qırımda bütün insan aqlarını ve esas serbestliklerini, bu cümleden tınç toplaşuvlar aqqına, matbuat vastaları serbestligine, fikirlerni beyan etüv serbestligine, kerçek malümatqa irişim, fikir, vicdan, din ya da inanç serbestliklerine, areket serbesligine, yaşav, vatandaşlıq aqlarına, emek aqqına, mülkiyet ve topraq aqlarına, sağlıq saqlavğa ve tasilge irişim aqlarına ve bütün başqa siyasiy, iqtisadiy, içtimaiy ve medeniy aqqlarına riayet etüvni talap ete.

AHİT PA öz rezölütsiyasında RF-ten Demokratik institutlar ve insan aqları bürosı eyetleriniñ ve AHİT milliy azınlıqlar boyunca Yuqarı komissarınıñ insan aqları saasında vaziyet boyunca maruzalarında qayd etilgen bütün tevsiyelerni yerine ketirmege talap ete. Vesiqada Qırımnı ziyaret etmek, yarımadadaki vaziyetke qıymet kesmek ve bu aqta haber bermek istegen halqara teşkilâtlarnı, cemiyetlerni, BMT, AHIT mahsus taqımlarını ve mustaqil eksperlerini, em de er türlü uquq qorçalayıcı teşkilâtlarnı ya da matbuat vastalarını Qırımğa deral maniasız irişimnen temin etmege talap ete.

Bundan da ğayrı, rezölütsiyanıñ 28 maddesi iştirakçi devletlerni ve AHİT-nıñ icra bölüklerini Ukrainanıñ ayırılmaz qısımı olğan Qırımnıñ ve Aqyar şeeriniñ statuslarını denişken kibi doğru ya da kinayeli tarzda tanımaq manasına kelgen areketlerden ve ifadelerden uzaq turmağa çağıra. Yuqarıda qayd etilgen rezölütsiyada AHİT PA, başqa talaplarnen bir sırada, qanunsız şekilde işğal etilgen yarımadada yaşağan vatandaşlarınen iqtisadiy, maaliy, siyasiy, içtimaiy, haber, medeniy ve başqa alâqalarnı saqlamaq ve olarnıñ demokratik ceryanlarğa, iqtisadiy imkânlarğa ve kerçek haberlege irişimlerini qolaylaştırmaq kibi Ukrainanıñ ıntıluvlarına qol tutqanını bildirdi.